Canon EOS 1D Mark III

Canon EOS 1D Mark III, het nieuwste werkpaard

Door Daniel Finestein

De EOS 1D is het echte werkpaard voor de fotojournalist. Dit jubileumjaar van Canon moest ook deze 1D er aan geloven. Hij werd vernieuwd. Wat is er nieuw aan die Mark III? Wat is zijn positie en hoe presteert hij?

FEITEN & CIJFERS

Canon
EOS 1D Mark III

9,2

Type: Verkoop: Sensor:

SLR € 3885,- 10,1 megapixel CMOS

Leverancier:
Canon

Details oordeel:

Scherpte: Kleurweergave: Kleurverzadiging: Helderheid: Contrast: Ruisgevoeligheid: Kunstlichtopname: Nachtopname: Faciliteiten: Gebruiksgemak: Totaal:

9,5 9,0 9,5 9,0 9,5 9,0 9,0 9,0 9,5 9,0 9,2

10% 10% 10% 10% 10% 10% 10% 10% 10% 10%

Specificaties:

Max. resolutie: Objectief: Optische zoom: Digitale zoom: Video-resolutie: Opslag intern: Opslag extern: Opslagformaat:

3888 x 2592 16 - 35 mm 2,2 x - - 0 MB SDHC+CF JPG, RAW/sRAW, JPG + RAW

» Volledige specificaties

Positie en sensor
In het uitgebreide camerascala van Canon fungeert de 1D als het werkpaard voor de fotojournalist. Eind februari 2007 ontkwam de 1D niet meer aan de noodzakelijke vernieuwingen en verbeteringen en zo kwam de EOS 1D Mark III op de markt, als opvolger van de 8,2 megapixel Mark II N. De 1D Mark III heeft een 10,1 megapixel sensor en die CMOS-sensor is met 28,1 x 18,7 zelfs ietsje kleiner dan die van de voorganger die 28,7 x 19,1 was. Dat heeft belangrijke gevolgen, want op dat kleinere oppervlak heeft Canon twee miljoen pixels meer aangebracht. En we weten dat de grootte van de pixel direct gekoppeld is aan de signaal-ruisverhouding en dat die verhouding ongunstiger wordt naarmate de beeldpunten kleiner worden. Dat is de theorie, we gaan zien wat de Canon-praktijk ons brengt.

Vormgeving
Uiterlijk verschilt de Mark III niet veel van de andere 1D-camera’s. De body is gemaakt van een magnesiumlegering en hij ziet er uit als een standaardspiegelreflex met een extra batterijhandgreep. Alleen hier is die extra handgreep vast ingebouwd. Dat betekent dat je bij fotograferen met staand beeldformaat toch meteen de aangename, natuurlijke greep met bijbehorende bediening en ontspannerknop hebt. De camera weegt ruim een kilo zonder objectief en iets meer dan twee kilo, inclusief accu en geheugenkaart. Dat is pittig, maar het vergroot de stabiliteit en zo blijft er toch voldoende gewicht dichtbij, in de handen van de fotograaf in een goede balans. Vooral bij het gebruik van zware teleobjectieven is dat van groot belang. Zijn handgreep is goed geprononceerd, zodat je nooit het angstige gevoel hebt dat de camera je ontglipt, als je hem met een hand ronddraagt of zelfs bedient. Het is dus qua gewicht en qua afmetingen een grote camera. Als je hem beetpakt bij de uitgebouwde handgreep komt je wijsvinger spontaan op de ontspanknop terecht. Je middelvinger valt in een holte onder de ontspanknop. Alleen die holte al geeft je het gevoel dat je de camera helemaal in je macht hebt. Je duim belandt automatisch in een holte, het ruwe rubberen deel op de achterzijde van de camera.

Buitenkant
De Mark III mag dan geen ‘full size’ sensor hebben, maar hij heeft wel een meer dan ‘full sized’, dus grove body. De voorzijde biedt het standaard spiegelreflexaanzicht van Canon: veel handgreep, prominent de lens en de lensvatting met aan de rechterkant de ontgrendelknop en nauwelijks zichtbaar naast de handgreep de infraroodontvanger voor de afstandsbediening. Voorop dus rust en eenvoud, dat wordt ander als we de camera in gebruikspositie manoeuvreren. Alles op deze camera neemt zijn ruimte. De zoeker is ruim uitgestulpt op de bovenkant. Geen ingebouwde flitser, alleen een opsteekschoen op de prismazoeker. Een draaikeuzeknop ontbreekt en daarvoor in de plaats links van de zoeker drie drukknoppen. De voorste is voor de opnamemodus PAvTvM (Programma, diAfragmavoorkeuze, sluiterTijdvoorkeuze en handMatig). De tweede knop is voor keuzes zoals enkelbeeld, serieopname en zelfontspanner. Met de achterste knop stel je de belichting in en de compensatie voor de flitsmodus. Op de zoeker vind je links een draaiknopje voor de dioptriecorrectie, prettig voor brildragers, en rechts een schuif voor het gemakkelijk afsluiten van de oogzoeker. Rechts van de zoeker een monochroom LCD-schermpje met alle camera-informatie en instelindicatie, zoals witbalans, lading van de accu, soort lichtmeting en hoeveel opnamen er nog gemaakt kunnen worden. Aan de lenskant zitten drie drukknoppen voor respectievelijk de LCD-schermverlichting, wanneer je in donker fotografeert, de belichtingscompensatie en de instelling van de ISO-waarde. Voor op de handgreep is de ontspanknop te vonden met links ernaast de FEL- of belichtingsvergrendeling en iets rechts daarvan een ‘jog dial’ of draaiselectieknop.

Achterkant
De indeling van de achterkant laat duidelijk zien dat er door de geïntegreerde dwarshandgreep extra ruimte is ontstaan. FOTOcentraal.nl zou die ruimte meteen benut hebben voor het allergrootste beeldscherm, vooral vanwege de Live View, maar daarover later meer. Canon heeft een behoorlijk 3 inch LCD-scherm gemonteerd met een beeldresolutie van 230.000 beeldpunten. Voorts is het bovenste, klassieke cameragedeelte, ingedeeld zoals de meeste spiegelreflexen. Er is een riante oculairzoeker, die hoog bovenaan troont. Links van de zoeker tref je de knoppen Menu en Info, die de menuweergave of de camera-informatie inschakelen op het kleuren-LCD-scherm. Onder het scherm is nog een klein monochroom LCD-schermpje gezet als een tweede indicatiescherm met onder andere witbalansinstelling en de weergave van de opnamenummering en het bestand waarin de foto staat. Links zit de drukknop voor het weergeven van gemaakte foto’s. Onder het monochrome schermpje zitten drie knoppen voor het wissen van gemaakte foto’s, functiewisseling van het onderste kleine LCD-scherm en een draaischakelaar voor het in- en uitschakelen van de camera. Rechts van het LCD-scherm, direct rechts onder de zoeker, vind je de joystick en een selectiedraaiknop met centraal een selectieknop. Het achterste deel van de handgreep, waar de muis van je duim omheen valt, is de klep over het geheugenkaartcompartiment. De vergrendeling is zo degelijk, dat het vrijwel uitgesloten is dat je per ongeluk een geheugenkaart uitneemt terwijl de camera nog ingeschakeld is. Erg prettig is de ondersteuning voor zowel de CompacFlash-kaarten type I en II, dus ook de MicroDrives, en de SD(HC)-kaarten. Bovenin zijn nog drie knopjes te vinden voor respectievelijk het inschakelen van de autofocus, vergrendeling van belichting en compensatie en AF-veldselectie. Kijk je onder de grote draaiselectieknop dan vind je daar de aan/uitschakelaar met als derde stand inschakelen van de camera met het activeren van het gebruik van die grote draaiselectieschakelaar.

Onder- en zijkanten
Zoals we al zagen is de onderzijde eigenlijk een geïntegreerde batterijhandgreep. Dus wanneer je de camera linksom draait heb je die extra handgreep vast. Vreemd genoeg heeft Canon er niet voor gezorgd dat er een vormovereenkomst is tussen de normale en de dwarshandgreep. Hij pakt net iets minder lekker vast, de holte voor je middelvinger is smaller en korter, hij is minder geprononceerd, is meer recht-toe-recht-aan en heeft minder de vorm van de binnenzijde van je hand. Maar de voordelen zijn ook niet mis. Fotograferen in staand formaat gaat veel natuurlijker omdat op de rechter onderhoek de ontspanknop herhaald is samen met de FEL-knop en ‘jog dial’ en de drie focusknopjes van de standaardhandgreep bovenop. Uiteraard is de onderlinge ordening op ongeveer dezelfde manier ingericht, zodat je de juiste knop op de tast vindt en niet hoeft te zoeken. De extra functionaliteit van die dwarshandgreep kun je met een centrale draaischakelaar op die handgreep activeren. Aan de linkerkant van die onderhandgreep zit het enige batterijcompartiment van deze 1D. Het uiteinde van die batterij vormt meteen de afgeronde hoek van de camerabehuizing met de draaisleutel in het midden vergrendel je hem stevig en spatwaterdicht. Boven die batterij zijn achter twee rubber klepjes en een draaidop alle externe aansluitingen opgenomen, zoals flitscontact, USB/video en afstandbediening.

Testobjectief
Dit is een professionele camera en het is dus niet zinvol hem als kit te leveren. Dat doet Canon ook niet. FOTOcentraal.nl vroeg om een gangbaar zoomobjectief dat als het licht groothoek- tot ‘standaard’-objectief zou kunnen functioneren en we kregen het nieuwste 16 – 35 millimeter objectief, de EF 16-35mm f/2,8L II USM. Dit objectief werd tegelijkertijd met de Mark III geïntroduceerd en het is een lichtsterke beauty, die in alle zoomstanden diafragma 1:2,8 in de aanbieding heeft. Er hangt ook een pittig stuk glas voorin dat objectief. De APS-H-sensor zorgt voor een ‘verlengingsfactor’ van ongeveer 1,3 x doordat het oppervlak van de sensor kleiner is dan een kleinbeeldnegatief of een ‘full frame’-sensor. Zo fungeert dit objectief op de 1D Mark III als een 21 – 45,5 millimeter objectief. Bij Canon en Nikon is beeldstabilisatie een eigenschap van de objectieven en niet van de camera. Hier maakt niet de sensor tegengestelde bewegingen aan de trilbeweging van de fotograaf, maar het is een lensgroep die die kleine correctiebewegingen maakt. Dit objectief heeft geen ingebouwde beeldstabilisatie, dat is door het groothoekkarakter ook niet noodzakelijk, maar wij hebben de ervaring dat het ook zorgt voor een stabiel beeld in schemerige omstandigheden. Met langere belichtingstijden is het toch prettig als je het gebruik van flitsers zolang mogelijk kunt uitstellen. Zo blijkt beeldstabilisatie niet alleen prettig te zijn bij sterke telelenzen. Desondanks is het sterke groothoekeffect erg prettig en vooral valt op dat de servomotor van dit lensje fluisterstil is. Gelukkig zie je aan de lensring of in de zoeker dat hij scherp stelt, anders zou je denken dat er helemaal niets gebeurt. En zo is de spiegelklap het enige geluid dat deze camera produceert. Maar met Live View blijft de spiegel opgeklapt, anders zou de sensor immers niet ‘zien’. En zo is dus ook de spiegelklap te voorkomen en wordt hij meteen erg geschikt als camera voor theaterfotografie en andere situaties waar cameraherrie afleidend kan zijn. Daar waren tot nu toe alleen de meetzoekercamera’s geschikt voor, omdat ze zo lekker stil zijn.

Verwerkingssnelheid
De camera uitpakken en de lens er op en aan de slag. De basisinstellingen zijn zo gekozen dat je zonder de handleiding een keer op te slaan aan het werk bent. Vrijwel alles op deze camera wijst de weg vanzelf voor de geroutineerde fotograaf. Er was echter een aspect waar onze testers echt aan moesten wennen. Na een paar minder prettige ervaringen met trage camera’s, waarbij het onderwerp al uit beeld was verdwenen terwijl we toch op het juiste moment afdrukten, was hier sprake van het tegenovergestelde. Deze 1D Mark III bleek te snel. Consequent drukten de testers te snel op de ontspanknop om een bewegend onderwerp op het juiste moment in beeld te vangen en dat was een bijzondere ervaring. Vooral bij zo’n stille camera ben je gewend om op het geluid van het wegdraaien van de spiegel te reageren, maar dan blijkt dat de foto allang gemaakt is. Maar het geluid dat de Mark III produceert is het terugkomen van de spiegel. Omdat het zo’n enorm voordeel is wen je daar erg gauw aan. Die snelheid haalt hij uit de dubbele DIGIC III-cameraprocessor die Canon er in heeft gezet. Samen zorgen deze processoren voor een onvoorstelbaar hoge verwerkingssnelheid. Er moet nogal wat gebeuren voordat de sluiter open kan gaan. Scherpstellen en belichten, de juiste verhouding diafragma/sluitertijd berekenen, diafragma instellen, spiegel wegdraaien en dan eindelijk kan de sluiter open, maar dan wel precies lang genoeg voor een correcte belichting. En deze 1D kan dat niet alleen met een enkel beeld, maar in een snelheid van tien beelden per seconde in het allergrootste beeldformaat tot een maximum van 110 in de beste JPG-kwaliteit en 30 beelden in RAW. Het kleurbereik is 42-bits RGB tegenover de 36-bits registratie van de voorganger. Wanneer je dat koppelt aan zijn 10,1 megapixel resolutie dan zal het duidelijk zijn dat er enorm grote bestanden worden rondgepompt door de buffers en processoren van deze camera bij alle beeldbewerkingen.

Live View en meer
Het LCD-scherm op de achterzijde heeft een beelddiagonaal van 3 inch. Dat is niet de 3,5 inch van de Samsung Pro 815, maar het is heerlijk groot. En dat formaat sluit vooral mooi aan bij de faciliteit die Olympus onder de naam Live View als eerste introduceerde in de E-330. Alle fanatieke spiegelreflexgebruikers vonden het maar niks: “Wat heb je daar nou aan. Dat is echt iets voor die compactcameraatjes zonder zoeker, maar met zo’n perfecte zoeker als van een SLR is dat echt overbodig.” En als we mild zijn kunnen we dat op zijn minst een domme redenering vinden. Want wie kent niet de beelden van persfotografen die elkaar rijen dik verdringen rondom de voetbalheld, politicus of andere bezienswaardigheid. Camera’s worden in de lucht gehouden en met series opnamen wordt er blind geschoten in de hoop dat er een opname bijzit, waarop niet de arm, camera, rug of haardos van de collega voor je op staat. Met Live View heb je in ieder geval zicht op de beelduitsnede van de opnamen die je maakt, of je de camera in kikkerperspectief, om een hoekje van een muur of boven je hoofd houdt. Daarom is Live View een gouden faciliteit, vooral ook omdat je je foto’s direct sterk uitvergroot kunt bekijken, voor controle op de scherpte. Ook hier is ook zijn zes voorgeprogrammeerde Picture Styles aanwezig en de mogelijkheid om drie eigen (Custom) voorinstellingen vast te leggen. Canon heeft uiteraard gezorgd voor automatische sensorreiniging die vuil en stof van de sensor afschudt en opvangt.

Nog meer verschillen tussen Mark II N en III
Een flink aantal van de verschillen tussen de Mark IIN en de Mark III hebben we al de revue laten passeren, zoals resolutie, Live View, sensorreiniging, opnamesnelheid en de dubbele processor. De reeks verschillen is groter, maar we doen een greep en beperken ons tot belangrijkste. Bij het scherpstellen zul je zien dat er 19 kruismeetpunten en 26 hulppunten zijn, er is een de verhoogde ISO-gevoeligheid naar 3200 bij de standaardinstellingen en 6400 ISO als extra, 63-zone lichtmeting en de ondersteuning van USB 2.0 Hi-Speed. Canon heeft de Mark III voorzien van een 15-polige System Extention op de linkerzijkant van de body. Daar kun je de optionele WiFi-adapter op aansluiten, een klein rechthoekig kastje dat daardoor uit die linkerzijkant van de camera steekt. Het was zeker fraaier en ergonomischer geweest als die WiFi-unit netjes was opgenomen in de camerabehuizing. Maar zoals bij meerdere camera’s zal die aansluiting voor draadloze communicatie in toekomstige modellen standaard ingebouwd zijn en daarmee zal dat uitbreidingsprobleem voorgoed verdwijnen. Canon heeft de Ni-MH-accu vervangen door een veel krachtiger Li-ion-model. De oplaadeenheid heeft plek voor het opladen van twee accu’s tegelijkertijd, maar er zit een accu in de verpakking, de andere twee zul je zelf moeten aanschaffen. De omzetting naar die nieuwe accu heeft de fotocapaciteit verlengd van de mooie 1200 opnamen van de Mark II N naar een indrukwekkende 2200 opnamen per acculading. Er is een My Menu-optie, een nieuwe menukeuze waarin je je eigen voorkeuren kun onderbrengen en je kunt de opnamen in RAW en JPG gesorteerd naar verschillende geheugenkaarten wegschrijven, bijvoorbeeld alle JPG’s naar SD en de RAW's naar CF of micro-drive. Canon heeft de sluiter sterk verbeterd, hij gaat nu minstens 300.000 opnamen meer in plaats van de 200.000 van de voorganger. De camera is spatwaterdicht en zijn geheugenkaartklep laat een alarmtoon horen wanneer je hem opent terwijl er nog opnamen naar kaart worden weggeschreven.

Kleurschifting, ruis en scherpte
Deze EOS 1D Mark III produceert opnamen die kleurschiftingsvrij zijn, zelfs met dit groothoekobjectief in zijn uiterste groothoekstand van 20 millimeter (kleinbeeldequivalent) en dat zagen we nog niet eerder. De meeste camera’s met een sterke groothoekstand stoppen bij 28 millimeter en dan zien we de worsteling om kleurschifting weg te filteren met randonscherpte als gevolg. Zo niet bij deze camera met dit objectief. Ondanks het iets kleinere sensoroppervlak is ruis volledig getemd, het is een onbekend fenomeen en ook dat verdient een pluim. Net als bij alle (semi-)professionele spiegelreflexen, heeft Canon ook bij deze camera een bijzondere indeling voor de scherpte-, contrast- en verzadigingsinstellingen. Contrast en verzadiging hebben een nulpunt halverwege de schaal. Zo kun je effecten doordrukken of juist temperen. De standaardinstelling is voor alle opties dat de keuze halverwege de schaal staat en zo staat de scherpte niet op zijn scherpst ingesteld. De scherpteschaal loopt echter van nul tot zeven, terwijl je logischerwijs ook daar de mogelijkheid tot verscherpen of ontscherpen zou willen hebben. Ook bij de scherpte is er per slot van rekening een ‘normaal’-stand. Dat hebben we onmiddellijk gecorrigeerd en in de hoogste stand gezet, want niemand wil onscherpe foto’s. Dat is overigens de enige correctie die we maakten in zijn standaardinstellingen.

Beeldkwaliteit
En dan de beeldkwaliteit. Hoe we ook zochten, er valt niets op aan te merken. De stap naar 10 megapixel is uitstekend. Veel vormgevers en fotoredacteuren zullen daar blij mee zijn, want zij krijgen meer vrijheid om een uitsnede uit een foto te gebruiken. En bovendien heeft de fotograaf nu veel meer zicht op compositie en scherpte, zo werk je trefzekerder. Zijn RAW-opnamen zijn uitstekend en de hoogste resolutie en laagste compressie JPG’s hebben ook een uitstekende kwaliteit. Helderheid en contrast, kleurweergave en verzadiging, het kan allemaal nauwelijks beter met de huidige stand der techniek. Het nieuwe groothoek-zoomobjectief is een genot om mee te werken en van uitstekende kwaliteit, het lijkt de natuurlijke partner van deze camera. Zijn zoombereik is niet groot, maar dat staat meteen borg voor een spatzuivere optische prestatie, zonder schifting. En valt je iets niet in de smaak bij deze camera, dan herbergt hij alle attributen en instellingsmogelijkheden om je wensen te vervullen. Hij heeft de mogelijkheid JPG- en RAW-opnamen te maken, ook beide registratiemethoden gelijktijdig, maar dan wel ieder in een andere geheugenkaart vastleggen. Dat leidt niet tot langere opslagtijden dankzij de dubbele DIGIC III-processor en een zeer riant intern geheugenbuffer. Zelfs in ISO 3200 doet hij het nog behoorlijk goed en is er nauwelijks sprake van ruis en korreligheid. Erg te spreken zijn we over zijn automatische witbalans, want die voelt in onze testopnamen feilloos aan welke lichtbron de hoofdrol speelt, dus zelfs in het altijd zo moeilijke, gemengde licht maakt hij de juiste keuze.

Canon heeft van de 1D Mark III een topper van een fotowerkpaard gemaakt. Alles wat je in de Mark II N al zo aantrekkelijk vond, is verbeterd en het ‘fotograferen en niet lullen’-uitgangspunt is daardoor versterkt en hij laat zich nog meer plooien naar je persoonlijke voorkeuren. Met deze twee kilo camera heb je echt iets in handen. Zijn indrukwekkende snelheid doet je in het begin schrikken. Het lijkt wel alsof hij de foto’s al maakt voordat je de ontspanner hebt ingedrukt. Live View maakt hem nog prettiger in het gebruik, het sluiterleven is met 50% gerekt en als je zijn accu wil uitputten, moet je voor 2200 opnamen geheugenkaartjes bij je hebben. Dat wordt zweten om hem nog bij te kunnen benen... Tja, en dan zijn prijs. Het is erg begrijpelijk, een professioneel stuk gereedschap kost geld. De kale Mark III kost in de internetwinkel ongeveer 3900 euro. Het mooie 16 – 35 millimeter objectiefje zagen we voor ongeveer 1600 dollar, dus de set zoals wij hem testten gaat voor een kleine 5500 euro over de internettoonbank. Maar met deze kwaliteit verdien je dat zo terug.

9,2

supersnel, geen ruis/schifting, beeldkwaliteit, robuust, watervast
geen geheugen, gewicht, prijs